Overledenenverzorging

‘Je hebt me mijn vader teruggegeven’

Esmée van Zuijdam over het belang van overledenenverzorging

Goed afscheid kunnen nemen van een dierbare is belangrijk voor een goede rouwverwerking. Dat wijzen onderzoeken uit, maar ook in de praktijk blijkt het keer op keer. Overledenenverzorgster Esmée van Zuijdam weet er alles van.

Tijdens haar studie verpleegkunde was Esmée aanwezig bij een obductie (postmortaal onderzoek). Op dat moment wist ze: dit is mijn roeping. Achttien jaren jong nog maar, ontwikkelde ze zich stap voor stap tot allround overledenenverzorgster. Vandaag de dag is Esmée (25) in die functie actief in de regio’s Utrecht en ’s-Hertogenbosch.

Verlies verwerken

“Afscheid nemen van een dierbare is vaak ontzettend heftig en confronterend, maar het helpt wél om het verlies op een goede manier te verwerken. De confrontatie met je dierbare maakt het verlies tastbaar en daardoor een klein beetje draaglijker. Het is misschien maar een onderdeel van een heel zwaar proces, maar daardoor niet minder waardevol.”

Oprechte dankbaarheid

“Van nabestaanden hoor ik heel vaak hoe waardevol ze het vinden dat ze waardig afscheid hebben kunnen nemen. ‘Je hebt me mijn vader teruggegeven’, hoor ik vaak. Soms zijn familieleden je zelfs zo dankbaar, dat ze je spontaan omhelzen. Die pure emotie van oprechte dankbaarheid is voor mij de ultieme beloning. Dat is waar ik het allemaal voor doe.”

Veel specialisaties

“Overledenenverzorging is een veelzijdige professie. Het houdt in de basis in dat je een goede laatste verzorging kunt verlenen en dat je om kunt gaan met het papierwerk dat komt kijken bij een overlijden. Wil je je verder specialiseren, dan gaat er een wereld voor je open. Er zijn veel waardevolle specialisaties en technieken op het gebied van overledenenverzorging.”

Make-up

“Samen met de familie bespreek je het gebruik van make-up. Dat kan traditionele, cosmetische make-up zijn, zoals lippenstift, rouge of oogschaduw. Daarnaast is er de zogenaamde no-make-up, ofwel camouflage. Door allerlei oorzaken kan de huid na het overlijden namelijk verkleuren. Met camouflage breng je de natuurlijke teint terug.”

Haarverzorging

Haarverzorging is een waardevol element van ons vak. Vaak vertelt het haar veel over de overledene. Een dame die haar haar altijd mooi gevlochten droeg, zal dat karakteristieke beeld bij nabestaanden achterlaten. Het is heel dankbaar als je hen in die herinnering kunt bevestigen.”

Complexe restauraties

“Ik heb veel baat bij mijn kennis van complexere restauraties. Denk bijvoorbeeld aan een ongeval of zelfdoding. Zeker na zo’n tragisch overlijden willen nabestaanden graag afscheid kunnen nemen. Ik was behoorlijk zenuwachtig na mijn eerste complexe gezichtsrestauratie, ook al was het heel mooi geworden. Later hoorde ik dat de familie heel dankbaar was. Ze konden het verlies een plek geven.”

Airbrush make-up

“Soms is traditionele make-up of camouflage aanbrengen niet mogelijk, bijvoorbeeld bij drenkelingen. In zo’n geval is airbrush make-up echt een uitkomst: je vernevelt een dunne, gelijkmatige laag make-up over het gezicht, waardoor een mooie, natuurlijke gloed ontstaat. Zulke technieken kunnen enorm waardevol zijn. Ik ben iedere keer weer blij met de kennis die ik tijdens mijn specialisaties heb opgedaan.”

Afscheid blijft moeilijk

“Afscheid nemen van een dierbare is altijd moeilijk, heftig en verdrietig, zelfs als de overledene er prachtig uitziet. Ook het begeleiden van de nabestaanden richting de confrontatie is een belangrijk onderdeel van mijn werk. Door ze te vertellen wat hen te wachten staat, hoe hun dierbare er uitziet, zorg je dat ze rustiger naar de daadwerkelijke confrontatie toeleven.”

Prachtige verantwoordelijkheid

“Zelf geniet ik ontzettend van het leven. Dankzij die levenslust kan ik mijn hele ziel en zaligheid in mijn werk stoppen. Ik vind het prachtig om de verantwoordelijkheid voor het verzorgen van een overledene te kunnen dragen. Het is het laatste wat je voor iemand kunt betekenen, want afscheid nemen doe je maar één keer. Als dat op een goede, waardige manier kan, is mijn werk geslaagd.”